Notarisbond KNB waarschuwt leden: 'Grondhandel heel onverstandig'

Dat zei KNB-voorzitter Ploumen vandaag na afloop van een rondetafelgesprek over speculatieve grondhandel in de Tweede Kamer. Volgens Ploumen is het ‘heel onverstandig’ dat notarissen blijven meewerken aan grondhandel, maar kan zij het haar leden niet verbieden omdat grondhandel in beginsel legaal is. 

"We gaan kijken wie dit soort transacties nog doet, en als we daar achter zijn, willen we met hen gaan spreken", zegt Ploumen. "Waarom doe je dit, wat zijn je afwegingen en hoe volg je de procedures die we aan al onze leden voorschrijven?" Volgens Ploumen gaat het om een tiental notarissen die zijn aangesloten bij de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie.

Begin dit jaar maakten we deze video over Cees, die 52.000 euro kwijtraakte door het kopen van landbouwgrond die later niets waard bleek:

Speculatieve grondhandel is een vorm van beleggen waarbij particulieren een stukje landbouwgrond kopen als investering. De verkopers, grondhandelaren, zeggen dat er misschien wel woningen gebouwd gaan worden waardoor die grond veel meer waard wordt. Maar in de praktijk gebeurt dit nagenoeg nooit en blijven de kopers zitten met landbouwgrond die ze voor veel te veel geld hebben gekocht.

Volgens hoogleraar notarieel recht Leon Verstappen (Rijksuniversiteit Groningen) worden particulieren die beleggen in grondhandel ‘op grote schaal belazerd’.

Weilanden opgeknipt

Het Kadaster heeft uitgezocht dat de afgelopen jaren zeker 700 weilanden opgeknipt zijn in ruim 17.000 kleine stukjes, met als doel de verkoop aan particulieren. Volgens Ruben Roes, hoofdbewaarder van het Kadaster, zijn al die duizenden stukjes grond tot op heden landbouwgrond gebleven en is het nergens tot woningbouw gekomen.

Roes zei in de Tweede Kamer dat het ‘een zegen voor de maatschappij zou zijn’ als er een eind komt aan speculatieve grondhandel. Volgens hem zorgt de handel voor zeer onduidelijke erfgrenzen en zelfs onverkoopbaarheid van landbouwgrond bij overlijden of faillissement.

Belazerd

Notarissen liggen al langer onder vuur omdat zij de verkoop van landbouwgrond aan particulieren mogelijk blijven maken. Zes notarissen kregen de afgelopen jaren straffen opgelegd bij de tuchtrechter omdat zij particuliere kopers niet goed hadden voorgelicht, maar dat maakt kennelijk niet genoeg indruk. RTL Nieuws onthulde in april dat een kleine groep notarissen toch blijft meewerken aan grondhandel.

Ook Danny en Patricia werden het slachtoffer van dubieuze grondhandel:

KNB-voorzitter Ploumen zegt dat nog maar een klein groepje notarissen wil meewerken aan grondhandel. Daar waar de KNB eerst zei dat ze haar leden informatie geeft en waarschuwt over de risico's van grondhandel, gaat de beroepsorganisatie nu een stap verder.

Richtlijnen gevolgd?

"Ik wil vragen en checken: als dit soort aktes passeert, heb je dan alle regels en richtlijnen gevolgd?", zegt Ploumen over de gesprekken die zij gaat voeren. "Zodat ik zeker weet dat als notarissen deze aktes nog passeren zij wel hun onderzoeksplicht en voorlichtende rol hebben gepakt."

Als Ploumen in deze gesprekken over grondhandel dingen aantreft die niet door de beugel kunnen, belooft ze deze notarissen aan te melden bij de autoriteiten. "Als je weet dat leden echt faliekant iets fout doen, dan kan en wil ik niet anders dan een signaal geven aan de instanties."

Tijdens het rondetafelgesprek over grondhandel was er brede steun voor strenge maatregelen om particulieren beter te beschermen. Het Kadaster, de KNB en diverse deskundigen denken dat vergunningsplicht voor grondhandelaren de beste oplossing is, bij voorkeur via de Autoriteit Financiële Markten. 

Onbedoelde gevolgen

Maar advocaat Bert van Mieghem, die veel particulieren bijstaat die zich misleid voelen door grondhandelaren, waarschuwde dat dit ook onbedoelde gevolgen kan hebben. Volgens hem kan de betrokkenheid van de AFM er ook toe leiden dat grondhandel juist nog meer op een veilige belegging gaat lijken.

"Grondspeculatie impliceert dat er iets te speculeren valt. Dat gebeurt nooit. Het is en blijft een weiland dat voor een veel te hoog bedrag wordt verkocht."

Minister Hugo de Jonge (Ruimtelijke ordening) heeft aangekondigd dat hij voor het begin van de zomer met maatregelen wil komen.