Kabinet presenteert ambitieus woningplan, maar 100.000 woningen blijft zware opgave

De woningnood oplossen is een van de speerpunten van dit kabinet en bovendien een van de speerpunten van de D66-campagne tijdens de verkiezingen vorig jaar. De partij wordt vaak herinnerd aan de belofte over het bouwen van 'tien nieuwe steden'. Vandaag presenteren Boekholt en premier Jetten (D66) dan ook samen het actieplan.

50 punten

De 50 gepresenteerde punten zijn vooral een bundeling van eerder aangekondigde maatregelen. Samengevat wil deze minister 'sneller, beter en meer' bouwen. 

Hoogleraar woningmarktbeleid Peter Boelhouwer noemt de actiepunten 'waardevol'. "Maar ik vind het allemaal ook wat blijmoedig en naïef. Op heel veel aspecten wordt regie van het Rijk als oplossing gezien. Vaak is onduidelijk hoe en of er voldoende geld is."

Boelhouwer wijst erop dat de miljarden voor woningbouw grotendeels van vorige kabinetten komen, vanaf 2029 is er pas extra geld door dit kabinet vrijgemaakt. "Op jaarbasis is 1,16 miljard beschikbaar terwijl door diverse betrokken partijen 3 tot 5 miljard als noodzakelijk wordt gezien." 

Grootschalige locaties en meer investeren

Toch schrijft de minister dat bijvoorbeeld de 31 grootschalige woningbouwlocaties door het land het tekort voor een groot deel gaan oplossen. Daar moeten de komende tien jaar in totaal 400.000 nieuwe woningen worden gebouwd. 21 daarvan werden al door andere kabinetten aangewezen, vijf werden er recent bekendgemaakt door Boekholt. De laatste vijf worden dit najaar bekendgemaakt.

Toch is dat niet genoeg, zegt hoogleraar Boelhouwer. Deze zomer stuurde de Woonalliantie, bestaande uit zeven organisaties op de woningmarkt, een oproep aan het kabinet. Zij waarschuwden dat 100.000 woningen per jaar bouwen onhaalbaar is zonder extra investeringen.

Boelhouwer: "Die voorstellen zijn nog nauwelijks overgenomen. Zo is de overdrachtsbelasting minder verlaagd dan in de oproep en de vennootschapsbelasting voor woningbouwcorporaties blijft bestaan. Het kabinet is beperkt meegegaan en geeft aan dat er in de toekomst nog acties komen. Maar die kosten wel geld."

Naast het geld en de fiscale maatregelen spelen ook de drukte op het stroomnet en de stikstofproblemen een belangrijke rol in het halen van dit ambitieuze doel. De minister erkent ook dat dit knelpunten zijn. 

Om de stikstofproblemen aan te pakken heeft het kabinet voor de zomer een plan gepresenteerd. Maar dat moet ook nog uitgevoerd worden en het positieve effect op de woningbouw laat nog op zich wachten. Voor het overvolle stroomnet wil de minister afspraken maken met netbeheerders, maar die afspraken zijn er nog niet.

"En dan is er nu door de oorlog in Iran forse tegenwind: oplopende rente en stijgende bouwkosten", waarschuwt Boelhouwer.

100.000 al jaren het doel

Achtereenvolgende kabinetten stelden als doel om 100.000 nieuwe woningen per jaar te bouwen. Tot nu toe lukte dat nog niet. Uit een onderzoek eerder dit jaar bleek dat het in 2027 voor het eerst kan gaan lukken.

Maar vanaf 2027 zal het aantal nieuwe woningen waarschijnlijk weer dalen, bleek uit datzelfde onderzoek. Dat komt omdat het aantal afgegeven vergunningen gedaald is en de rente de afgelopen tijd is gestegen. Ook de stroomnet- en stikstofproblemen zouden nog roet in het eten kunnen gooien.

Het woningtekort is nog altijd groot in Nederland. Het neemt wel iets af: van 4,8 procent in 2025 naar 4,6 procent in 2026. Dat komt vooral doordat de bevolking minder hard is gegroeid dan verwacht. In totaal komen we in Nederland nog steeds 384.000 woningen tekort.

Het streefpercentage is 2 procent. De verwachting is dat dat pas in 2041 wordt gehaald.

Vlak na het sluiten van het coalitieakkoord noemde premier Jetten meer betaalbare woningen als een van de belangrijkste punten van dit kabinet: