Prinsjesdagstukken: minder snijden in uitkeringen, eigen risico verhoging uitgesteld
Tot op het allerlaatste moment hebben de coalitiepartijen onderhandeld over de begroting voor volgend jaar. Volgens minister van Financiën Heinen (VVD) biedt wat er nu ligt een goede basis voor brede steun in de Tweede en Eerste Kamer.
AOW
Uit de stukken blijkt dat de bezuiniging op de AOW van 2,8 miljard euro definitief niet doorgaat. Dit was al eerder aangekondigd, maar staat nu ook daadwerkelijk in de begroting. Dat betekent een forse tegenvaller voor de schatkist.
Voor een deel daarvan – een miljard euro – is al dekking gevonden. Over de vraag hoe de rest van het gat moet worden gevuld wil het kabinet in gesprek met werkgevers en vakbonden.
Uitkeringen
Ook een voorgenomen bezuiniging op uitkeringen wordt geschrapt. Het maximale bedrag aan uitkering dat je per dag kunt krijgen, het zogenaamde dagloon, zou met 20 procent omlaag gaan. Maar ook door dat plan gaat nu een streep. Kosten: 824 miljoen euro.
Dit betekent dat ook de gehate 'bevalboete', de korting op de uitkering voor zwangere vrouwen, van de baan is.
Witte rook: minderheidscoalitie is het eens over begroting van volgend jaar
Een ingreep in werkloosheidsuitkering WW wordt met een jaar uitgesteld tot 2029. De maximale uitkeringsduur zou halveren van 24 naar 12 maanden (kosten: 684 miljoen). Ook het plan om de tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten af te schaffen, wordt met een jaar uitgesteld (kosten: 310 miljoen euro). Hiermee creëert het kabinet tijd, zodat het verder kan onderhandelen met werkgevers en vakbonden.
Hoe wordt het betaald?
Het schrappen van de miljardenbezuinigingen in de sociale zekerheid moet wel ergens van worden betaald. Dat wordt gedekt met minnen elders in begrotingen. Hogere inkomens gaan dus meer belasting betalen.
Ook snijdt het kabinet flink in de omvang van de overheid. Dat moet de komende twee jaar bijna 2 miljard euro opleveren. Nog eens 200 miljoen komt uit het slagvaardiger maken van de overheid.
En de belasting op leidingwater stijgt met tien cent per duizend liter. Dat gaat iedereen in de portemonnee voelen.
Hete herfst
Afgelopen maanden liepen de emoties in de polder al hoog op over de miljardenbezuinigingen in de sociale zekerheid. Vakbonden dreigden met een hete herfst als de plannen niet van tafel gaan. En oppositiepartij PRO dreigde tegen de begroting te stemmen als het kabinet daar niet op terug zou komen.
Eigen risico
Er zitten nog meer verzachtingen in de begroting, die duidelijk zijn bedoeld om brede steun te verzekeren in de Tweede en Eerste Kamer. Zo kwam de verhoging van het eigen risico in de zorg met 60 euro in 2027 het kabinet de afgelopen maanden op felle kritiek te staan. Die maatregel wordt nu met een jaar uitgesteld.
Accijns op diesel en benzine
Verder blijkt uit de stukken dat het kabinet de korting op diesel en benzine langzamer wil afbouwen. Dat kost de schatkist 750 miljoen euro. De accijns op brandstoffen is eerder tijdelijk verlaagd om burgers tegemoet te komen in de hoge brandstofkosten.
Gordelroosvaccinatie
Het kabinet trekt 400 miljoen euro uit om meer ouderen gratis tegen gordelroos te laten vaccineren. Vanaf 2027 moet de prik al gratis worden voor mensen die 60 worden. Daar komt vanaf 2028 een inhaalcampagne bij voor 61- tot en met 69-jarigen. Voor die inhaalcampagne reserveert het kabinet tot en met 2031 in totaal 400 miljoen euro. Daarmee komt het kabinet deels tegemoet aan een wens van 50PLUS, dat eerder aandrong op gratis vaccinatie voor meer 60-plussers.
Andere oppositiewensen, zoals extra geld voor kwetsbare gezinnen (62 miljoen euro) worden meegenomen. Ook is er extra geld gepland voor vrouwenopvang (10 miljoen euro) en subsidies voor centra voor seksueel geweld (2 miljoen euro).
Vermogensbelasting
Opvallend is verder wat er niet in de stukken staat. D66 opperde afgelopen maanden regelmatig dat verhoging van de belasting op vermogens wat hen betreft geen taboe is om de inkomsten voor de schatkist te verhogen. VVD-minister van Financiën Heinen maakte duidelijk dat hij daar mordicus op tegen is. In de stukken is daar niets over terug te vinden.
Ook is er geld nodig om 'Box 3' te repareren, de wetgeving rond belasting op vermogen. Dat is door de rechter aan flarden geschoten en het kabinet moet nu reparatiewetgeving door de Eerste Kamer krijgen.
Maar het is onzeker of de huidige plannen op steun kunnen rekenen, dus daar zal het kabinet nog over moeten besluiten. Hoe het kabinet dat gaat doen, wordt niet duidelijk uit de Prinsjesdagstukken.
Premier Jetten had graag 'minder avonden besteed' aan begrotingsonderhandeling
Fons Lambie: 'Uit de stukken blijkt handreiking aan de oppositie'
"In de Prinsjesdagstukken doet het minderheidskabinet een behoorlijke handreiking aan de oppositie: het regeerakkoord wordt verbouwd", zegt politiek verslaggever Fons Lambie. "De bezuinigingen op de sociale zekerheid, AOW, uitkeringen worden fors aangepast of uitgesteld, de verhoging van het eigen risico is uitgesteld en er zit 1,5 miljard koopkrachtverbetering in. Tegelijkertijd gaat de belasting op leidingwater omhoog, gaat de belasting voor de hoogste inkomens omhoog, al moet dat nader worden ingevuld."
"Het kabinet komt PRO tegemoet op de sociale zekerheid, maar heeft ook een aantal punten opgenomen voor rechtse partijen, zoals koopkrachtreparatie en lastenverlichting – maar dat moet nog worden uitgewerkt. Kleine wensen van de oppositie zijn ook meegenomen, als een soort paaseieren verstopt in de begroting, zoals geld voor gordelroosvaccinatie en vrouwenopvang."
"Dit is het openingsbod van het minderheidskabinet richting de oppositie. Ongetwijfeld zal het voor de oppositie niet genoeg zijn. Let ook op het chagrijn: PRO en JA21 voelen zich niet serieus genomen. Interessant wordt of dat chagrijn afneemt en of de oppositiepartijen de komende maanden daadwerkelijk bereid zijn om met het minderheidskabinet in gesprek te gaan."
