Witte rook: minderheidscoalitie is het eens over begroting van volgend jaar
De partijen van het minderheidskabinet hadden meer tijd nodig om het eens te worden over de begroting. De drie partijleiders onderhandelden zondag 15 uur lang, tot na middernacht. Sinds gisterochtend 9.00 uur zaten ze weer bij elkaar.
Daar waren ook minister van Financiën Eelco Heinen (VVD), vicepremier Bart van den Brink (CDA) en staatssecretaris van Financiën Eelco Eerenberg (D66) bij aanwezig.
Aanvankelijk was het de bedoeling om de begroting afgelopen vrijdag in te dienen bij de Raad van State, maar die deadline werd niet gehaald. Ook wilde het kabinet eigenlijk eerst voldoende steun vinden bij de oppositie voor de begroting, zodat er een meerderheid voor is in de Tweede - en Eerste Kamer.
Neuzen in dezelfde richting
Maar dat liep anders dan gedacht. Afgelopen vrijdag maakte premier Jetten bekend niet meer met de oppositie te zullen spreken. Eerst moesten de coalitiepartijen de neuzen in dezelfde richting krijgen.
De coalitie levert de begroting in bij de Raad van State zonder vooraf geregelde steun van de oppositie. Vervolgens kan per begroting van een ministerie straks meerderheden worden gezocht.
Dat was tegen het zere been van PRO-leider Jesse Klaver. Die noemde het vrijdag 'crisis' bij het kabinet en stelde dat dat onverantwoord was. "Ik kan me niet herinneren dat het zo op het allerlaatste moment is aangekomen. Daar ligt een groot conflict onder, en dat zat ingebakken in dit minderheidskabinet."
Ook vanuit het kabinet klinkt inmiddels dat het niet fraai was voor het aanzien van de politiek. "Niemand is trots op dit proces, niemand is er blij mee", aldus justitieminister David van Weel (VVD) bij de inloop van de begrotingsraad maandagavond.
Dit waren de hete hangijzers
Inhoudelijk is er nog niet veel bekend over het akkoord. Wel was duidelijk wat de hete hangijzers waren de afgelopen tijd. Het ging om deze onderwerpen:
- Het kabinet wil de belasting verhogen, zodat er meer geld gaat naar defensie (vrijheidsbijdrage). Die belastingverhoging landt grotendeels bij werkende Nederlanders, daar maken oppositiepartijen bezwaar tegen.
- Het kabinet wil graag een wetsvoorstel voor box 3 (belasting op vermogens) aanpassen. Dat kost miljarden, waar haalt het kabinet die vandaan?
- Het kabinet wil het eigen risico in de zorg met 60 euro verhogen, daar is geen meerderheid voor. Als het niet doorgaat, heeft de staat een tegenvaller van een miljard.
- Het kabinet wil vanaf 2028 gaan bezuinigen op sociale zekerheid.
Klaver wil in ruil voor zijn steun, die noodzakelijk is voor een meerderheid in de Tweede én Eerste Kamer, dat bezuinigingen van 6,5 miljard euro op de AOW, de WW en de WIA worden geschrapt. Klaver zegt dat het kabinet nu dreigt alleen de allerrijksten tegemoet te komen door een aanpassing van de vermogensbelasting.
Over rechts
De coalitie kan in de Tweede Kamer ook over rechts gaan met steun van JA21 en SGP, maar komt dan veel zetels tekort in de Eerste Kamer. Met steun van PRO heeft de coalitie daar bijna een meerderheid.
De begroting moet op zijn laatst dinsdag bij de Raad van State liggen, zodat die het kan beoordelen voordat de plannen op Prinsjesdag (15 september) worden gepresenteerd.
Bekijk de uitspraken van premier Jetten van vrijdag (artikel gaat verder na video):
"Na twee rommelige weken zijn D66, VVD en CDA het eens geworden over de begroting. Maar daarmee is nog geen meerderheid voor de plannen verzekerd", zegt politiek verslaggever Irene de Kruif. "Gesprekken met oppositiepartijen zijn sinds woensdag al gestaakt, omdat de coalitie er onderling niet uitkwam."
"Het kabinet had gehoopt vandaag een begroting in te leveren die ook op steun van oppositiepartijen kan rekenen. Dat is niet gelukt", zei De Kruif gisteren. "De komende weken willen de coalitiepartijen verder praten, maar de kans is groot dat de Miljoenennota op Prinsjesdag nog altijd geen brede politieke steun heeft. Daarmee neemt het minderheidskabinet een flinke gok. In het najaar moet over verschillende begrotingen worden gestemd."
